Class 6 Social Studies Chapter 1 | 2026–27 New Books | Complete Lesson + Quizzes
Welcome to Telugu eTUTOR! 🎓
In this video, we cover Class 6 Social Studies – Chapter 1: “భూమిపై ప్రదేశాలను గుర్తించడం” from the New Books 2026–27 Academic Year.
This is a complete lesson explanation designed to help Class 6 students understand the chapter easily and prepare confidently for school examinations as well as various competitive and entrance examinations.
📖 ఈ వీడియోలో ఏమి నేర్చుకుంటారు?
✅ Complete Chapter 1 explanation
✅ Important concepts and key points
✅ ముఖ్యమైన అంశాలు
✅ అభ్యాస ప్రశ్నలు
✅ Important Questions & Answers
✅ Quiz / MCQ Questions
✅ Memory Tips for easy revision
✅ Maps, places and geographical concepts
✅ Exam-oriented explanations
✅ Practice questions for better preparation
#
గ్రేడ్ 6 భూగోళశాస్త్రం: పటాలు మరియు గ్లోబల్
గ్రిడ్ (Grade 6 Geography: Maps and the Global Grid)
## 90 బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు మరియు సమాధానాల పూర్తి సంకలనం
---
### **ప్రశ్న 1**
అడవుల విస్తరణను చూపించే పటం:
* (A) రాజకీయ పటం (Political map)
* (B) నైసర్గిక పటం (Physical map)
* (C) విషయ నిర్దేశిత పటం (Thematic map)
* (D) రంగుల పటం (Colourful map)
**సమాధానం:** **(C) విషయ నిర్దేశిత పటం (Thematic
map)**
---
### **ప్రశ్న 2**
స్కేలు (Scale) దేనికి అవసరం:
* (A) ఒక ప్లాన్ (plan) కొరకు
* (B) గుర్తుల (symbols) కొరకు
* (C) ఖచ్చితత్వం కొరకు
* (D) ఒక పటము (map) కొరకు
**సమాధానం:** **(D) ఒక పటము (map) కొరకు**
---
### **ప్రశ్న 3**
గ్రిడ్ (Grid) అనేది దేని నెట్వర్క్?
* (A) అక్షాంశ రేఖలు
* (B) ధ్రువాల వద్ద కలుసుకునే రేఖలు
* (C) రేఖాంశాల మొత్తం సంఖ్య
* (D) అక్షాంశ సమాంతర రేఖలు మరియు రేఖాంశాల మధ్యాహ్న రేఖలు
**సమాధానం:** **(D) అక్షాంశ సమాంతర రేఖలు
మరియు రేఖాంశాల మధ్యాహ్న రేఖలు**
---
### **ప్రశ్న 4**
రెండు ధ్రువాల మధ్య సమాన దూరంలో గీయబడిన అతిపెద్ద వృత్తం:
* (A) ప్రధాన మధ్యాహ్న రేఖ (Prime Meridian)
* (B) భూమధ్యరేఖ (Equator)
* (C) కర్కట రేఖ (Tropic of Cancer)
* (D) మకర రేఖ (Tropic of Capricorn)
**సమాధానం:** **(B) భూమధ్యరేఖ (Equator)**
---
### **ప్రశ్న 5**
భూమధ్యరేఖ క్రింది ఏ ఖండం గుండా వెళ్ళదు:
* (A) ఐరోపా (Europe)
* (B) ఆఫ్రికా (Africa)
* (C) ఆసియా (Asia)
* (D) దక్షిణ అమెరికా (South America)
**సమాధానం:** **(A) ఐరోపా (Europe)**
---
### **ప్రశ్న 6**
పటము (Map) అనగా నేమి?
* (A) ఒక ప్రొజెక్షన్ (Projection)
* (B) కాగితంపై గ్లోబ్
* (C) భూమి ఉపరితలాన్ని ఫ్లాట్ కాగితంపై గీసిన చిత్రం
* (D) పైవేవీ కావు
**సమాధానం:** **(C) భూమి ఉపరితలాన్ని ఫ్లాట్
కాగితంపై గీసిన చిత్రం**
---
### **ప్రశ్న 7**
క్రింది వాటిలో పటం యొక్క భాగం కానిది ఏది?
* (A) దూరం (Distance)
* (B) దిశ (Direction)
* (C) స్కెచ్ (Sketch)
* (D) గుర్తు (Symbol)
**సమాధానం:** **(C) స్కెచ్ (Sketch)**
---
### **ప్రశ్న 8**
స్కేలు (Scale) దేనికి తప్పనిసరి?
* (A) గ్లోబ్ కొరకు
* (B) పటము (map) కొరకు
* (C) స్కెచ్ (sketch) కొరకు
* (D) గుర్తు (symbol) కొరకు
**సమాధానం:** **(B) పటము (map) కొరకు**
---
### **ప్రశ్న 9**
పటంలో 'N' అని ఉన్న బాణం గుర్తు దేనిని
సూచిస్తుంది?
* (A) ఉత్తర దిశ
* (B) దక్షిణ దిశ
* (C) తూర్పు దిశ
* (D) పశ్చిమ దిశ
**సమాధానం:** **(A) ఉత్తర దిశ**
---
### **ప్రశ్న 10**
ప్రధాన దిశలు (Cardinal points) పటంలో దేనిని
చూపుతాయి?
* (A) దూరం
* (B) వైశాల్యం
* (C) గుర్తులు
* (D) దిశ
**సమాధానం:** **(D) దిశ**
---
### **ప్రశ్న 11**
దేనిని ఉపయోగించడానికి అంతర్జాతీయ ఒప్పందం ఉంది?
* (A) జాతీయ గుర్తులు
* (B) సాంప్రదాయ గుర్తులు (Conventional symbols)
* (C) స్థానిక గుర్తులు
* (D) వీటిలో ఏదీ కాదు
**సమాధానం:** **(B) సాంప్రదాయ గుర్తులు (Conventional
symbols)**
---
### **ప్రశ్న 12**
పటంలో ఆకుపచ్చ రంగు దేనిని చూపించడానికి ఉపయోగించబడుతుంది?
* (A) పర్వతాలు
* (B) నదులు
* (C) మొక్కలు
* (D) మైదానాలు
**సమాధానం:** **(D) మైదానాలు**
---
### **ప్రశ్న 13**
పటంలో 'PO' అనేది దేనికి గుర్తు?
* (A) పోస్ట్ ఆఫీస్ (Post Office)
* (B) పబ్లిక్ ఆఫీస్ (Public Office)
* (C) ప్రైవేట్ ఆఫీస్ (Private Office)
* (D) పోలీస్ ఆఫీస్ (Police Office)
**సమాధానం:** **(A) పోస్ట్ ఆఫీస్ (Post
Office)**
---
### **ప్రశ్న 14**
గ్లోబ్పై ఉండి, భూమిని రెండు సమాన భాగాలుగా
విభజించే ఊహాజనిత రేఖ ఏది?
* (A) అక్షం (Axis)
* (B) భూమధ్యరేఖ (Equator)
* (C) కర్కట రేఖ (Tropic of Cancer)
* (D) ప్రధాన మధ్యాహ్న రేఖ (Prime Meridian)
**సమాధానం:** **(B) భూమధ్యరేఖ (Equator)**
---
### **ప్రశ్న 15**
ఉత్తర ధ్రువం యొక్క అక్షాంశం ఎంత?
* (A) 23½° N
* (B) 66½° N
* (C) 90° N
* (D) 0°
**సమాధానం:** **(C) 90° N**
---
### **ప్రశ్న 16**
భూగోళశాస్త్ర ప్రియుడైన రాజేష్, భూమి యొక్క
లక్షణాలు మరియు భౌగోళిక విశేషాలను అధ్యయనం చేస్తున్నాడు. గ్లోబ్పై ప్రదేశాలను
గుర్తించడంలో సహాయపడే ఊహాజనిత రేఖలను అర్థం చేసుకోవడానికి అతను ప్రత్యేకంగా ఆసక్తి
చూపుతున్నాడు. అక్షాంశాల గురించి క్రింది ప్రకటనలలో ఏది తప్పు?
* (A) భూమధ్యరేఖ నుండి ధ్రువాల వరకు ఉన్న అన్ని సమాంతర వృత్తాలను
అక్షాంశ సమాంతర రేఖలు అంటారు.
* (B) భూమధ్యరేఖ నుండి ఏదైనా ఒక ధ్రువానికి గల దూరం భూమి
చుట్టుకొలతలో మూడవ వంతు ఉంటుంది.
* (C) భూమధ్యరేఖ నుండి ధ్రువాల వరకు ఉన్న అన్ని సమాంతర వృత్తాలను
అక్షాంశ సమాంతర రేఖలు అంటారు. *(గమనిక: మూల ప్రతినందు ఈ ఐచ్ఛికం రెండుసార్లు
ముద్రించబడింది)*
* (D) భూమధ్యరేఖ నుండి దూరంగా వెళ్లే కొద్దీ అక్షాంశ సమాంతర రేఖల
పరిమాణం తగ్గుతుంది.
**సమాధానం:** **(B) భూమధ్యరేఖ నుండి ఏదైనా ఒక
ధ్రువానికి గల దూరం భూమి చుట్టుకొలతలో మూడవ వంతు ఉంటుంది.**
---
### **ప్రశ్న 17**
చంద్రపూర్ (భారతదేశం) 20° N అక్షాంశం వద్ద
ఉంటే, అది ఏ అర్ధగోళంలో ఉంది?
* (A) ఉత్తర అర్ధగోళం (Northern Hemisphere)
* (B) దక్షిణ అర్ధగోళం (Southern Hemisphere)
* (C) తూర్పు అర్ధగోళం (Eastern Hemisphere)
* (D) పశ్చిమ అర్ధగోళం (Western Hemisphere)
**సమాధానం:** **(A) ఉత్తర అర్ధగోళం (Northern
Hemisphere)**
---
### **ప్రశ్న 18**
ప్రతి 15° రేఖాంశానికి రెండు ప్రదేశాల మధ్య
సమయ వ్యత్యాసం ఎంత ఉంటుంది?
* (A) 30 నిమిషాలు
* (B) 1 గంట
* (C) 1 గంట 15 నిమిషాలు
* (D) 45 నిమిషాలు
**సమాధానం:** **(B) 1 గంట**
---
### **ప్రశ్న 19**
ఒక మధ్యాహ్న రేఖను (Meridian) దాటడానికి
భూమికి ఎన్ని నిమిషాలు పడుతుంది?
* (A) 15
* (B) 60
* (C) 4
* (D) 20
**సమాధానం:** **(C) 4**
---
### **ప్రశ్న 20**
భారతీయ ప్రామాణిక కాలం (IST) నిర్ణయించే
రేఖాంశం ఏది?
* (A) 0°
* (B) 45°
* (C) 82° 30' E
* (D) 180°
**సమాధానం:** **(C) 82° 30' E**
---
### **ప్రశ్న 21**
భారతదేశంలో సాయంత్రం 4:00 గంటలు అయినప్పుడు,
గ్రీన్విచ్ వద్ద సమయం ఎంత ఉంటుంది?
* (A) రాత్రి 10:30
* (B) ఉదయం 11:00
* (C) ఉదయం 10:30
* (D) రాత్రి 11:00
**సమాధానం:** **(C) ఉదయం 10:30**
---
### **ప్రశ్న 22**
భారతదేశం గ్రీన్విచ్కు ఏ దిశలో ఉంది?
* (A) తూర్పు (East)
* (B) ఉత్తర (North)
* (C) పశ్చిమ (West)
* (D) దక్షిణ (South)
**సమాధానం:** **(A) తూర్పు (East)**
---
### **ప్రశ్న 23**
భూమిపై మొత్తం ఎన్ని సమయ మండలాలు (Time zones) ఉన్నాయి?
* (A) 12
* (B) 24
* (C) 36
* (D) 48
**సమాధానం:** **(D) 48** *(గమనిక: భౌగోళిక
ప్రామాణికం ప్రకారం 24 సరైనది అయినప్పటికీ, మూల గ్రంథంలోని సమాధానాల కీ ప్రకారం (D) 48 అని
ఇవ్వబడింది).*
---
### **ప్రశ్న 24**
క్రింది వాక్యాల ఆధారంగా అది ఏ రకమైన పటమో గుర్తించి, సరైన సమాధానాన్ని ఎంచుకోండి.
*I. ఇది భూమి యొక్క ఎత్తు మరియు ఉపరితల స్వరూపాన్ని చూపించడానికి
ఉపయోగించబడుతుంది.*
*II. నదులు, సరస్సులు, మహాసముద్రాలు,
సముద్రాలు మరియు ఇతర జలాశయాలు ప్రదర్శించబడతాయి.*
* (A) విషయ నిర్దేశిత పటం (Thematic map)
* (B) నైసర్గిక పటం (Physical map)
* (C) రాజకీయ పటం (Political map)
* (D) పైవేవీ కావు
**సమాధానం:** **(B) నైసర్గిక పటం (Physical
map)**
---
### **ప్రశ్న 25**
ఒక వ్యక్తి ఉత్తరం వైపు ముఖం చేసి నిలబడి ఉన్నాడని ఊహిస్తే, కుడి నుండి ఎడమకు క్రింది దిశలను వరుస క్రమంలో అమర్చండి.
*I. ఈశాన్యం (NE), II. నైరుతి (SW),
III. ఆగ్నేయం (SE), IV. వాయువ్యం (NW)*
* (A) I, II, III, IV
* (B) II, III, IV, I
* (C) IV, II, I, III
* (D) III, I, IV, II
**సమాధానం:** **(B) II, III, IV, I**
---
### **ప్రశ్న 26**
క్రింది ప్రకటనలలో ఏది/వి సరైనవి?
*I. గ్రీన్విచ్కు తూర్పున ఉన్న ప్రదేశాల సమయం గ్రీన్విచ్ సమయం
కంటే వెనుక ఉంటుంది.*
*II. మధ్యాహ్న రేఖల (Meridians) మధ్య దూరం
అన్ని చోట్లా ఒకేలా ఉంటుంది.*
*III. ఏదైనా ఒక ప్రదేశాన్ని గుర్తించడానికి అక్షాంశాలు మరియు
రేఖాంశాలు రెండూ అవసరం.*
* (A) I మాత్రమే
* (B) I మరియు II రెండూ
* (C) I, II మరియు III
* (D) I మరియు III రెండూ
**సమాధానం:** **(D) I మరియు III రెండూ**
---
### **ప్రశ్న 27**
**నిశ్చితం (Assertion - A):** భూమిని
మొత్తంగా అధ్యయనం చేసేటప్పుడు గ్లోబ్ను ఉపయోగిస్తాము.
**కారణం (Reason - R):** భూమి యొక్క ఒక
భాగాన్ని మాత్రమే అధ్యయనం చేసేటప్పుడు పటాన్ని (Map) ఉపయోగిస్తాము.
* (A) A మరియు R రెండూ నిజం మరియు A కి R సరైన వివరణ
* (B) A మరియు R రెండూ నిజం, కానీ A కి R సరైన వివరణ కాదు
* (C) A నిజం, కానీ R తప్పు
* (D) A తప్పు, కానీ R నిజం
**సమాధానం:** **(A) A మరియు R రెండూ నిజం మరియు A కి R సరైన
వివరణ**
---
### **ప్రశ్న 28**
**నిశ్చితం (Assertion - A):** గ్లోబ్పై
ప్రదేశాలను గుర్తించడానికి భూమధ్యరేఖ చాలా ముఖ్యమైన ఆధార రేఖగా ఉపయోగపడుతుంది.
**కారణం (Reason - R):** భూమధ్యరేఖ అనేది
భూమిని ఉత్తర అర్ధగోళం మరియు దక్షిణ అర్ధగోళం అనే రెండు సమాన భాగాలుగా విభజించే ఒక
ఊహాజనిత వృత్తాకార రేఖ.
* (A) A మరియు R రెండూ నిజం మరియు A కి R సరైన వివరణ
* (B) A మరియు R రెండూ నిజం, కానీ A కి R సరైన వివరణ కాదు
* (C) A నిజం, కానీ R తప్పు
* (D) A తప్పు, కానీ R నిజం
**సమాధానం:** **(A) A మరియు R రెండూ నిజం మరియు A కి R సరైన
వివరణ**
---
### **ప్రశ్న 29**
**నిశ్చితం (Assertion - A):** వేర్వేరు
మధ్యాహ్న రేఖలపై ఉన్న ప్రదేశాల స్థానిక సమయాల్లో వచ్చే తేడాలను సరిచేయడానికి
ప్రామాణిక కాలం (Standard Time) అవసరం.
**కారణం (Reason - R):** భూమి తన చుట్టూ తాను
తిరగడం (భ్రమణం) వల్ల వేర్వేరు రేఖాంశాలపై స్థానిక సమయాలు మారుతుంటాయి, దీనివల్ల అనేక రేఖాంశాలను దాటి ప్రయాణించే రైళ్లు లేదా విమానాల సమయ
పట్టికను తయారు చేయడం కష్టమవుతుంది.
* (A) A మరియు R రెండూ నిజం మరియు A కి R సరైన వివరణ
* (B) A మరియు R రెండూ నిజం, కానీ A కి R సరైన వివరణ కాదు
* (C) A నిజం, కానీ R తప్పు
* (D) A తప్పు, కానీ R నిజం
**సమాధానం:** **(A) A మరియు R రెండూ నిజం మరియు A కి R సరైన
వివరణ**
---
### **ప్రశ్న 30**
**నిశ్చితం (Assertion - A):** భూమి తన
అక్షంపై ఒక పూర్తి భ్రమణాన్ని పూర్తి చేయడానికి 24 గంటల సమయం
పడుతుంది.
**కారణం (Reason - R):** భూమి యొక్క ప్రతి
పూర్తి భ్రమణం 360 డిగ్రీలకు సమానం.
* (A) A మరియు R రెండూ నిజం మరియు A కి R సరైన వివరణ
* (B) A మరియు R రెండూ నిజం, కానీ A కి R సరైన వివరణ కాదు
* (C) A నిజం, కానీ R తప్పు
* (D) A తప్పు, కానీ R నిజం
**సమాధానం:** **(B) A మరియు R రెండూ నిజం, కానీ A కి R
సరైన వివరణ కాదు**
---
### **ప్రశ్న 31**
**నిశ్చితం (Assertion - A):** గ్రీన్విచ్
వద్ద మధ్యాహ్నం 12:00 గంటలు అయినప్పుడు, 30° W రేఖాంశం వద్ద స్థానిక సమయం ఉదయం 10:00 గంటలు
అవుతుంది.
**కారణం (Reason - R):** ప్రధాన మధ్యాహ్న రేఖ
(Prime Meridian) నుండి పశ్చిమ వైపు వెళ్లే కొద్దీ, ప్రతి 15° రేఖాంశానికి స్థానిక సమయం ఒక గంట చొప్పున
తగ్గుతుంది.
* (A) A మరియు R రెండూ నిజం మరియు A కి R సరైన వివరణ
* (B) A మరియు R రెండూ నిజం, కానీ A కి R సరైన వివరణ కాదు
* (C) A నిజం, కానీ R తప్పు
* (D) A తప్పు, కానీ R నిజం
**సమాధానం:** **(A) A మరియు R రెండూ నిజం మరియు A కి R సరైన
వివరణ**
---
### **ప్రశ్న 32**
పటం యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యం ఏమిటి?
* (A) వాతావరణాన్ని చూపించడం
* (B) ఒక ప్రాంతాన్ని ప్రదర్శించడం మరియు వివిధ ప్రదేశాలకు ఎలా
వెళ్లాలో చూపించడం
* (C) దేశాల పేర్లను మాత్రమే చూపించడం
* (D) చారిత్రక సంఘటనలను జాబితా చేయడం
**సమాధానం:** **(B) ఒక ప్రాంతాన్ని
ప్రదర్శించడం మరియు వివిధ ప్రదేశాలకు ఎలా వెళ్లాలో చూపించడం**
---
### **ప్రశ్న 33**
పటం యొక్క కుడి ఎగువన ఉండే నాలుగు బాణాలు దేనిని సూచిస్తాయి?
* (A) మైలురాళ్ళు
* (B) ప్రధాన దిశలు (Cardinal directions)
* (C) గుర్తులు (Symbols)
* (D) స్కేలు (Scale)
**సమాధానం:** **(B) ప్రధాన దిశలు (Cardinal
directions)**
---
### **ప్రశ్న 34**
క్రింది వాటిలో పర్వతాలు, నదులు వంటి సహజ
స్వరూపాలను చూపించే పటం ఏది?
* (A) రాజకీయ పటం (Political map)
* (B) నైసర్గిక పటం (Physical map)
* (C) విషయ నిర్దేశిత పటం (Thematic map)
* (D) రోడ్డు పటం (Road map)
**సమాధానం:** **(B) నైసర్గిక పటం (Physical
map)**
---
### **ప్రశ్న 35**
పటంలో ఉండే స్కేలు దేనిని సూచిస్తుంది?
* (A) సమయ మండలాలు (Time zones)
* (B) పటంలో చూపించిన నిర్దిష్ట దూరానికి మరియు భూమిపై ఉన్న వాస్తవ
దూరానికి గల నిష్పత్తి
* (C) భవనాల ఎత్తు
* (D) అక్షాంశాలు మరియు రేఖాంశాలు
**సమాధానం:** **(B) పటంలో చూపించిన నిర్దిష్ట
దూరానికి మరియు భూమిపై ఉన్న వాస్తవ దూరానికి గల నిష్పత్తి**
---
### **ప్రశ్న 36**
ప్రధాన మధ్యాహ్న రేఖను (Prime Meridian) ఈ
పేరుతో కూడా పిలుస్తారు:
* (A) భూమధ్యరేఖ (Equator)
* (B) అంతర్జాతీయ దినరేఖ (International Date Line)
* (C) గ్రీన్విచ్ మధ్యాహ్న రేఖ (Greenwich Meridian)
* (D) కర్కట రేఖ (Tropic of Cancer)
**సమాధానం:** **(C) గ్రీన్విచ్ మధ్యాహ్న రేఖ
(Greenwich Meridian)**
---
### **ప్రశ్న 37**
క్రింది వాటిలో భూమికి అత్యంత నిజమైన నమూనాగా దేనిని పరిగణిస్తారు?
* (A) పటము (Map)
* (B) గ్లోబ్ (Globe)
* (C) బంతి (Ball)
* (D) యాపిల్ పండు (Apple)
**సమాధానం:** **(B) గ్లోబ్ (Globe)**
*వివరణ:* గ్లోబ్ అనేది త్రిమితీయ (three-dimensional) నమూనా, ఇది భూమి యొక్క నిజమైన గోళాకార ఆకారాన్ని
ఖచ్చితంగా ప్రతిబింబిస్తుంది.
---
### **ప్రశ్న 38**
అక్షాంశాలు మరియు రేఖాంశాల వలయాన్ని ఏమంటారు?
* (A) గ్రిడ్ (Grid)
* (B) స్కెచ్ (Sketch)
* (C) ప్లాన్ (Plan)
* (D) నివేదిక (Report)
**సమాధానం:** **(A) గ్రిడ్ (Grid)**
*వివరణ:* అక్షాంశాలు మరియు రేఖాంశాలు లంబ కోణంలో పరస్పరం
ఖండించుకోవడం ద్వారా ఏర్పడే వలయాన్ని గ్రిడ్ అంటారు.
---
### **ప్రశ్న 39**
కర్కట రేఖ మరియు మకర రేఖల మధ్య ఉన్న ప్రాంతం ఏది?
* (A) శీతల మండలం (Frigid zone)
* (B) ఉష్ణ మండలం (Tropical / Torrid zone)
* (C) సమశీతోష్ణ మండలం (Temperate zone)
* (D) పైవేవీ కావు
**సమాధానం:** **(B) ఉష్ణ మండలం (Tropical
/ Torrid zone)**
*వివరణ:* కర్కట రేఖ (23½° N) మరియు మకర రేఖ (23½°
S) మధ్య ఉండే భూభాగాన్ని ఉష్ణ మండలం లేదా అయనరేఖ ప్రాంతం అంటారు.
---
### **ప్రశ్న 40**
అడవుల విస్తరణను చూపించే పటాలను ఏమంటారు?
* (A) నైసర్గిక పటాలు (Physical maps)
* (B) విషయ నిర్దేశిత పటాలు (Thematic maps)
* (C) రాజకీయ పటాలు (Political maps)
* (D) ఇవేవీ కావు
**సమాధానం:** **(B) విషయ నిర్దేశిత పటాలు (Thematic
maps)**
*వివరణ:* రోడ్లు, వర్షపాతం, అడవుల విస్తరణ, పరిశ్రమలు వంటి ఒక నిర్దిష్ట అంశంపై
సమాచారాన్ని ఇచ్చే పటాలను విషయ నిర్దేశిత పటాలు అంటారు.
---
### **ప్రశ్న 41**
దిక్సూచి (Compass) దేనికి ఉపయోగించబడుతుంది?
* (A) గుర్తులను చూపించడానికి
* (B) ప్రధాన దిశను కనుగొనడానికి
* (C) దూరాన్ని కొలవడానికి
* (D) స్థలాలను కొలవడానికి
**సమాధానం:** **(B) ప్రధాన దిశను
కనుగొనడానికి**
*వివరణ:* దిక్సూచి అనేది భౌగోళిక దిశలను సూచించడానికి మరియు ప్రయాణ
మార్గాన్ని కనుగొనడానికి నావిగేషన్లో ఉపయోగించే ఒక పరికరం.
---
### **ప్రశ్న 42**
స్కేలు (Scale) దేనికి అవసరం?
* (A) పటము (Map) కొరకు
* (B) స్కెచ్ (Sketch) కొరకు
* (C) గుర్తుల (Symbols) కొరకు
* (D) ప్లాన్ (Plan) కొరకు
**సమాధానం:** **(A) పటము (Map) కొరకు**
*వివరణ:* పటంలో చూపిన దూరానికి మరియు భూమిపై ఉన్న వాస్తవ దూరానికి
మధ్య గల నిష్పత్తిని చూపించడానికి స్కేలు తప్పనిసరి.
---
### **ప్రశ్న 43**
పటం యొక్క ముఖ్యమైన మూడు భాగాలలో ఒకటి కానిది ఏది?
* (A) దిశ (Direction)
* (B) గుర్తు (Symbol)
* (C) స్కేలు (Scale)
* (D) దూరం (Distance)
**సమాధానం:** **(C) స్కేలు (Scale)**
*వివరణ:* భౌగోళిక నిర్వచనం ప్రకారం పటానికి మూడు ప్రధాన భాగాలు
ఉన్నాయి - దూరం, దిశ మరియు గుర్తు. స్కేలు అనేది ఒక ముఖ్యమైన
సాధనం అయినప్పటికీ, అది ప్రధాన మూడు భాగాలలో విడిగా
పేర్కొనబడదు.
---
### **ప్రశ్న 44**
అత్యధిక వేడిని పొందే మండలం ఏది?
* (A) ఉష్ణ మండలం (Torrid zone)
* (B) శీతల మండలం (Frigid zone)
* (C) సమశీతోష్ణ మండలం (Temperate zone)
* (D) ఇవేవీ కావు
**సమాధానం:** **(A) ఉష్ణ మండలం (Torrid
zone)**
*వివరణ:* కర్కట రేఖ మరియు మకర రేఖ మధ్య ఉన్న ఈ ప్రాంతంలో సూర్యుడు
ఏడాది పొడవునా కనీసం ఒక్కసారైనా నిట్టనిలువుగా ప్రకాశిస్తాడు కాబట్టి ఇక్కడ
అత్యధిక వేడి ఉంటుంది.
---
### **ప్రశ్న 45**
మొత్తం రేఖాంశాల సంఖ్య ఎంత?
* (A) 360
* (B) 180
* (C) 90
* (D) 60
**సమాధానం:** **(A) 360**
*వివరణ:* భూమి గోళాకారంగా ఉండటం వల్ల మొత్తం 360 రేఖాంశాలు (తూర్పున 180, పశ్చిమాన 180) గీయబడ్డాయి.
---
### **ప్రశ్న 46**
క్రింది వాటిలో మధ్యస్థ దిశ (Intermediate direction) కానిది ఏది?
* (A) ఈశాన్యం (North-east)
* (B) పశ్చిమ (West)
* (C) నైరుతి (South-west)
* (D) వాయువ్యం (North-west)
**సమాధానం:** **(B) పశ్చిమ (West)**
*వివరణ:* పశ్చిమ అనేది ఒక ప్రధాన దిశ (Cardinal direction). ఈశాన్యం, ఆగ్నేయం, నైరుతి,
వాయువ్యం అనేవి మధ్యస్థ దిశలు.
---
### **ప్రశ్న 47**
మీరు కొత్త నగరానికి వెళ్లినప్పుడు అక్కడ ప్రదేశాలను సులభంగా
కనుగొనడానికి మొదట దేనిని ఉపయోగిస్తారు?
* (A) ఒక దిక్సూచి (Compass)
* (B) నగర గైడ్బుక్
* (C) నగర పటం (City Map)
* (D) స్థానిక వార్తాపత్రిక
**సమాధానం:** **(C) నగర పటం (City
Map)**
*వివరణ:* ఒక నగర పటం అక్కడ ఉన్న వీధులు మరియు గమ్యస్థానాలను
స్పష్టంగా చూపించి సులభంగా ప్రయాణించడానికి మార్గదర్శిగా నిలుస్తుంది.
---
### **ప్రశ్న 48**
పై నుండి చూసినప్పుడు కనిపించే విధంగా ఒక నిర్దిష్ట ప్రాంతాన్ని
కాగితంపై గీసే చిత్రాన్ని ఏమంటారు?
* (A) ఛాయాచిత్రం (Photograph)
* (B) స్కెచ్ ప్లాన్
* (C) భూభాగం (Landscape)
* (D) పటము (Map)
**సమాధానం:** **(D) పటము (Map)**
*వివరణ:* పటం అనేది భూమి ఉపరితలాన్ని లేదా అందులోని కొంత భాగాన్ని
ఒక ఫ్లాట్ ఉపరితలంపై స్కేలుకు అనుగుణంగా గీసిన చిత్రం.
---
### **ప్రశ్న 49**
వివిధ రకాల పటాలన్నింటినీ ఒక పుస్తక రూపంలో కూర్చిన సంకలనాన్ని
సాధారణంగా ఏమంటారు?
* (A) గెజిటీర్ (Gazetteer)
* (B) అట్లాస్ (Atlas)
* (C) జర్నల్ (Journal)
* (D) డైరెక్టరీ (Directory)
**సమాధానం:** **(B) అట్లాస్ (Atlas)**
*వివరణ:* అట్లాస్ అనేది ప్రపంచ, దేశ లేదా
ప్రాంతీయ పటాలను ఒకే పుస్తకంగా బైండింగ్ చేసిన పటాల సంకలనం.
---
### **ప్రశ్న 50**
దేశాలు, రాష్ట్రాలు మరియు వాటి రాజధానులను
చూపించే పటం ఏది?
* (A) నైసర్గిక పటం (Physical map)
* (B) విషయ నిర్దేశిత పటం (Thematic map)
* (C) రాజకీయ పటం (Political map)
* (D) ఆర్థిక వనరుల పటం
**సమాధానం:** **(C) రాజకీయ పటం (Political
map)**
*వివరణ:* రాజకీయ పటాలు అనేవి వివిధ దేశాలు, రాష్ట్రాల
సరిహద్దులు, నగరాలు మరియు రాజధానులను స్పష్టంగా చూపిస్తాయి.
---
### **ప్రశ్న 51**
పెద్ద ప్రాంతాలను కాగితంపై నిష్పత్తుల ఆధారంగా చిన్నగా చూపించడానికి
సహాయపడే ముఖ్యమైన పట భాగం ఏది?
* (A) ఇండెక్స్ లేదా కీ (Legend)
* (B) స్కేలు (Scale)
* (C) శీర్షిక (Title)
* (D) గ్రిడ్ (Grid)
**సమాధానం:** **(B) స్కేలు (Scale)**
*వివరణ:* పటంలో చూపిన దూరానికి మరియు భూమిపై ఉన్న వాస్తవ దూరానికి
మధ్య గల నిష్పత్తిని స్కేలు సూచిస్తుంది.
---
### **ప్రశ్న 52**
పటం యొక్క స్కేలు 1సెం.మీ = 500మీ అయితే, పటంలోని 3 సెం.మీ
దూరం వాస్తవంగా ఎంత దూరాన్ని సూచిస్తుంది?
* (A) 1000 మీటర్లు
* (B) 1500 మీటర్లు
* (C) 2000 మీటర్లు
* (D) 2500 మీటర్లు
**సమాధానం:** **(B) 1500 మీటర్లు**
*వివరణ:* స్కేలు ప్రకారం 1 సెం.మీ అనేది 500
మీటర్లకు సమానం కాబట్టి, 3 సెం.మీ దూరం
వాస్తవంగా 3 × 500 = 1500 మీటర్లు అవుతుంది.
---
### **ప్రశ్న 53**
పటంలో దూరాలను కొలిచే ముందు దాని స్కేలును అర్థం చేసుకోవడం ఎందుకు
చాలా అవసరం?
* (A) స్కేలు పటం యొక్క రంగులను నిర్ణయిస్తుంది
* (B) స్కేలు పటం గుర్తులను నిర్ణయిస్తుంది
* (C) స్కేలు పటంలోని దూరాలను వాస్తవ దూరాలతో అనుసంధానిస్తుంది
* (D) స్కేలు పటం యొక్క దిశను సూచిస్తుంది
**సమాధానం:** **(C) స్కేలు పటంలోని దూరాలను
వాస్తవ దూరాలతో అనుసంధానిస్తుంది**
*వివరణ:* పటంలోని దూరాన్ని భూమిపై గల వాస్తవ దూరంగా మార్చడానికి
స్కేలు రేషియో ఉపయోగపడుతుంది.
---
### **ప్రశ్న 54**
పటాలపై సాధారణంగా చూపించే నాలుగు ప్రధాన దిశలను (Cardinal
directions) ఏమని పిలుస్తారు?
* (A) పైకి, కిందికి, ఎడమ,
కుడి
* (B) ఉత్తర, దక్షిణ, తూర్పు,
పశ్చిమ
* (C) పైభాగం, కింద, పక్కన,
మధ్య
* (D) ముందుకు, వెనుకకు, పోర్ట్, స్టార్బోర్డ్
**సమాధానం:** **(B) ఉత్తర, దక్షిణ, తూర్పు, పశ్చిమ**
*వివరణ:* ఉత్తర, దక్షిణ, తూర్పు మరియు పశ్చిమ అనేవి ప్రాథమిక దిశలు, ఇవి
దిశానిర్దేశానికి ప్రాతిపదిక.
---
### **ప్రశ్న 55**
ప్రధాన దిశలే కాకుండా, ఈశాన్యం (NE) లేదా నైరుతి (SW) వంటి దిశలను ఏమంటారు?
* (A) ప్రాథమిక దిశలు
* (B) సహాయక దిశలు
* (C) మధ్యస్థ దిశలు (Intermediate directions)
* (D) ద్వితీయ దిశలు
**సమాధానం:** **(C) మధ్యస్థ దిశలు (Intermediate
directions)**
*వివరణ:* రెండు ప్రధాన దిశల మధ్య ఉండే మూలలను (ఉదాహరణకు ఉత్తర మరియు
తూర్పు మధ్య గల ఈశాన్యం) మధ్యస్థ దిశలు అంటారు.
---
### **ప్రశ్న 56**
చాలా పటాలలో 'N' అనే అక్షరంతో సూచించబడే బాణం
గుర్తు ఏ దిశను చూపుతుంది?
* (A) దక్షిణ దిశ
* (B) పశ్చిమ దిశ
* (C) తూర్పు దిశ
* (D) ఉత్తర దిశ
**సమాధానం:** **(D) ఉత్తర దిశ**
*వివరణ:* పటాలలో ఉత్తర దిశను సూచించే విధంగా 'N' అక్షరంతో ఉన్న బాణం గుర్తును పటాన్ని సరిగ్గా అమర్చుకోవడానికి
ఉపయోగిస్తారు.
---
### **ప్రశ్న 57**
భారతదేశంలో పటాల తయారీకి గుర్తులను ప్రామాణీకరించిన ప్రభుత్వ సంస్థ
ఏది?
* (A) నేషనల్ మ్యాప్ సర్వీస్
* (B) కార్టోగ్రాఫిక్ ఇన్స్టిట్యూట్
* (C) సర్వే ఆఫ్ ఇండియా (Survey of India)
* (D) జియోగ్రాఫికల్ సొసైటీ
**సమాధానం:** **(C) సర్వే ఆఫ్ ఇండియా (Survey
of India)**
*వివరణ:* సర్వే ఆఫ్ ఇండియా దేశంలో అధికారిక పటాల తయారీకి మరియు
సాంప్రదాయ గుర్తుల ప్రామాణీకరణకు బాధ్యత వహిస్తుంది.
---
### **ప్రశ్న 58**
క్రింది వాటిలో పట చిహ్నం మరియు దాని సరైన అర్థాన్ని సూచించే జతను
గుర్తించండి:
* (A) నది – మందపాటి నల్లటి రేఖ
* (B) అంతర్జాతీయ సరిహద్దు – నీలిరంగు వంకర రేఖ
* (C) రైల్వే లైన్ – వరుస చుక్కలు
* (D) తారు రోడ్డు (Metalled Road) – రెండు
సమాంతర సరళ రేఖలు
**సమాధానం:** **(D) తారు రోడ్డు (Metalled
Road) – రెండు సమాంతర సరళ రేఖలు**
*వివరణ:* సాధారణ పటాలలో తారు రోడ్లను (Metalled roads) రెండు సమాంతర సరళ రేఖలతో సూచిస్తారు.
---
### **ప్రశ్న 59**
భూమి యొక్క వాస్తవ ఆకారం దేనికి దగ్గరగా ఉంటుంది? దీనివల్ల ప్లాట్ కాగితంపై గీయడం సవాలుగా మారుతుంది.
* (A) ఖచ్చితమైన ఘనరూపం (Perfect cube)
* (B) చదునైన డిస్క్ ఆకారం
* (C) దాదాపు గోళాకారం (Nearly a sphere)
* (D) స్థూపాకారం
**సమాధానం:** **(C) దాదాపు గోళాకారం (Nearly
a sphere)**
*వివరణ:* భూమి పూర్తిగా గోళాకారంగా కాకుండా, ధ్రువాల
వద్ద కొద్దిగా నొక్కిబడి, భూమధ్యరేఖ వద్ద ఉబ్బి ఉంటుంది
(దీనిని జియోయిడ్ ఆకారం అంటారు).
---
### **ప్రశ్న 60**
ఒక నారింజ పండు తొక్కను చిరిగిపోకుండా టేబుల్పై చదునుగా పరచడం
ఎందుకు అసాధ్యం?
* (A) తొక్క చాలా మందంగా ఉంటుంది
* (B) తొక్క చాలా జిగటగా ఉంటుంది
* (C) గోళాకార ఉపరితలాన్ని చదును చేయలేము (A sphere cannot
be flattened)
* (D) టేబుల్ ఉపరితలం సమానంగా లేదు
**సమాధానం:** **(C) గోళాకార ఉపరితలాన్ని చదును
చేయలేము (A sphere cannot be flattened)**
*వివరణ:* ఇది పటాల తయారీలో ఎదురయ్యే ప్రధాన సమస్య. గోళాకారంగా ఉండే
భూమిని ఎటువంటి తప్పులు లేకుండా ఫ్లాట్ కాగితంపై గీయడం అసాధ్యం.
---
### **ప్రశ్న 61**
ఫ్లాట్ పటంతో పోలిస్తే, గ్లోబ్ భూమిని అధ్యయనం
చేయడానికి ఎందుకు మెరుగైన సాధనం?
* (A) గ్లోబ్లు చాలా పెద్దవిగా ఉంటాయి
* (B) గ్లోబ్లు ఎక్కువ నగరాల పేర్లను చూపుతాయి
* (C) గ్లోబ్లు భూమి వలె గోళాకారంగా ఉంటాయి
* (D) గ్లోబ్లు ప్రకాశవంతమైన రంగులను ఉపయోగిస్తాయి
**సమాధానం:** **(C) గ్లోబ్లు భూమి వలె
గోళాకారంగా ఉంటాయి**
*వివరణ:* గ్లోబ్ భూమి వలె త్రిమితీయ గోళాకారంలో ఉండటం వలన దేశాల
ఆకారాలు మరియు దూరాలను ఎటువంటి వంకరలు లేకుండా ఖచ్చితంగా చూపుతుంది.
---
### **ప్రశ్న 62**
చదరంగం బోర్డులో (ఉదాహరణకు d4) ఉపయోగించే
పద్ధతి నిర్దిష్ట స్థానాలను గుర్తించడంలో ఎలా సహాయపడుతుంది?
* (A) కేవలం అక్షరాలతో కూడిన గడులను ఉపయోగించడం ద్వారా
* (B) కేవలం సంఖ్యలతో కూడిన గడులను ఉపయోగించడం ద్వారా
* (C) రెండు గుర్తుల జతను (అక్షరం మరియు సంఖ్య) ఉపయోగించడం ద్వారా
* (D) కేవలం రంగులను ఉపయోగించడం ద్వారా
**సమాధానం:** **(C) రెండు గుర్తుల జతను
(అక్షరం మరియు సంఖ్య) ఉపయోగించడం ద్వారా**
*వివరణ:* చదరంగం గ్రిడ్ లాగా, భూమిపై అక్షాంశం
మరియు రేఖాంశాల కలయికతో ప్రదేశాలను ఖచ్చితంగా గుర్తించవచ్చు.
---
### **ప్రశ్న 63**
గ్లోబ్ తిరిగేటప్పుడు పైన మరియు కింద స్థిరంగా ఉండే రెండు
బిందువులను ఏమంటారు?
* (A) ప్రధాన మధ్యాహ్న రేఖలు
* (B) భూమధ్యరేఖలు
* (C) ఉత్తర మరియు దక్షిణ ధ్రువాలు (North and South Poles)
* (D) అయనరేఖలు
**సమాధానం:** **(C) ఉత్తర మరియు దక్షిణ
ధ్రువాలు (North and South Poles)**
*వివరణ:* గ్లోబ్కు పైన ఉండే స్థిర బిందువును ఉత్తర ధ్రువం అని,
కింద ఉండే స్థిర బిందువును దక్షిణ ధ్రువం అని అంటారు.
---
### **ప్రశ్న 64**
ఉత్తర ధ్రువానికి మరియు దక్షిణ ధ్రువానికి సరిగ్గా మధ్యలో గీసిన
ఊహాజనిత రేఖ ఏది?
* (A) ప్రధాన మధ్యాహ్న రేఖ (Prime Meridian)
* (B) కర్కట రేఖ (Tropic of Cancer)
* (C) భూమధ్యరేఖ (Equator)
* (D) అంతర్జాతీయ దినరేఖ (International Date Line)
**సమాధానం:** **(C) భూమధ్యరేఖ (Equator)**
*వివరణ:* భూమధ్యరేఖ భూమిని సరిగ్గా మధ్యలో ఉత్తర, దక్షిణ అర్ధగోళాలుగా విభజించే 0° అక్షాంశ రేఖ.
---
### **ప్రశ్న 65**
భూమధ్యరేఖకు ఉత్తరంగా లేదా దక్షిణంగా ఉన్న దూరాన్ని డిగ్రీలలో
కొలిచే కొలతను ఏమంటారు?
* (A) రేఖాంశం (Longitude)
* (B) ఎత్తు (Altitude)
* (C) అక్షాంశం (Latitude)
* (D) కోణీయ దూరం
**సమాధానం:** **(C) అక్షాంశం (Latitude)**
*వివరణ:* భూమధ్యరేఖకు ఉత్తరంగా లేదా దక్షిణంగా ఉన్న కోణీయ దూరాన్ని
అక్షాంశాలు అంటారు.
---
### **ప్రశ్న 66**
భూమి చుట్టూ గీయబడిన అక్షాంశాలలో అత్యంత పొడవైన వృత్తం ఏది?
* (A) మకర రేఖ (Tropic of Capricorn)
* (B) ఆర్కిటిక్ వలయం (Arctic Circle)
* (C) భూమధ్యరేఖ (Equator)
* (D) అంటార్కిటిక్ వలయం (Antarctic Circle)
**సమాధానం:** **(C) భూమధ్యరేఖ (Equator)**
*వివరణ:* భూమధ్యరేఖ వద్ద భూమి యొక్క చుట్టుకొలత అత్యధికంగా ఉంటుంది
కాబట్టి ఇది అతిపెద్ద అక్షాంశ వృత్తం (Great Circle).
---
### **ప్రశ్న 67**
భౌగోళిక సూచనల ప్రకారం భూమధ్యరేఖకు కేటాయించిన అక్షాంశ విలువ ఎంత?
* (A) 90° ఉత్తరం
* (B) 0° (సున్నా డిగ్రీ)
* (C) 90° దక్షిణం
* (D) 180° తూర్పు
**సమాధానం:** **(B) 0° (సున్నా డిగ్రీ)**
*వివరణ:* భూమధ్యరేఖను 0° అక్షాంశంగా
పరిగణిస్తారు, దీని ఆధారంగానే మిగిలిన అక్షాంశాలను
గణిస్తారు.
---
### **ప్రశ్న 68**
భూమి యొక్క ఉత్తర మరియు దక్షిణ ధ్రువాల యొక్క అక్షాంశ విలువలు
వరుసగా ఎంత?
* (A) 0° మరియు 0° S
* (B) 45° N and 45° S
* (C) 90° N and 90° S
* (D) 180° N and 180° S
**సమాధానం:** **(C) 90° N and 90° S**
*వివరణ:* ఉత్తర ధ్రువాన్ని 90° N గా మరియు
దక్షిణ ధ్రువాన్ని 90° S అక్షాంశంగా పేర్కొంటారు.
---
### **ప్రశ్న 69**
భూమధ్యరేఖకు సమీపంలో ఉండే ప్రాంతాలు సాధారణంగా ఏ శీతోష్ణస్థితిని
కలిగి ఉంటాయి?
* (A) శీతల శీతోష్ణస్థితి (Frigid)
* (B) ఉష్ణ శీతోష్ణస్థితి (Torrid/Hot)
* (C) సమశీతోష్ణస్థితి (Temperate)
* (D) ఆర్కిటిక్ శీతోష్ణస్థితి
**సమాధానం:** **(B) ఉష్ణ శీతోష్ణస్థితి (Torrid/Hot)**
*వివరణ:* భూమధ్యరేఖా ప్రాంతంలో సూర్య కిరణాలు నిట్టనిలువుగా పడటం
వలన సంవత్సరం పొడవునా ఉష్ణోగ్రతలు ఎక్కువగా ఉంటాయి.
---
### **ప్రశ్న 70**
భూమధ్యరేఖ నుండి ధ్రువాల వైపు వెళ్లే కొద్దీ శీతోష్ణస్థితి
సాధారణంగా ఎలా మారుతుంది?
* (A) మరింత వేడిగా మారుతుంది
* (B) సమశీతోష్ణంగా (Moderate) మారుతుంది
* (C) ఎటువంటి మార్పు ఉండదు
* (D) చాలా తేమగా మారుతుంది
**సమాధానం:** **(B) సమశీతోష్ణంగా (Moderate)
మారుతుంది**
*వివరణ:* భూమధ్యరేఖ నుండి దూరం పెరిగే కొద్దీ సూర్య కిరణాల వాలు
పెరిగి వేడి క్రమంగా తగ్గి శీతోష్ణస్థితి సమశీతోష్ణంగా మారుతుంది.
---
### **ప్రశ్న 71**
ధ్రువాల సమీపంలో ఉండే ప్రాంతాలు ఏ వాతావరణ మండలానికి చెందుతాయి?
* (A) సమశీతోష్ణ మండలం (Temperate)
* (B) ఉష్ణ మండలం (Torrid)
* (C) శీతల మండలం (Frigid zone)
* (D) అయనరేఖ మండలం
**సమాధానం:** **(C) శీతల మండలం (Frigid
zone)**
*వివరణ:* ధ్రువాల వద్ద సూర్య కిరణాలు చాలా వాలుగా పడతాయి మరియు
కొన్నిసార్లు సూర్యుడు అసలు ఉదయించడు, కాబట్టి ఇక్కడ
విపరీతమైన చలి ఉంటుంది.
---
### **ప్రశ్న 72**
ఉత్తర ధ్రువం నుండి దక్షిణ ధ్రువానికి కలుపుతూ గీయబడిన అర్ధ
వృత్తాకార రేఖలను ఏమంటారు?
* (A) అక్షాంశ రేఖలు
* (B) కాంటూర్ రేఖలు
* (C) రేఖాంశాలు (Meridians of longitude)
* (D) అయనరేఖలు
**సమాధానం:** **(C) రేఖాంశాలు (Meridians
of longitude)**
*వివరణ:* ధ్రువాలను కలుపుతూ నిలువుగా గీయబడిన ఊహాజనిత అర్ధ
వృత్తాలను రేఖాంశాలు అంటారు.
---
### **ప్రశ్న 73**
ప్రధాన రేఖాంశం (Prime Meridian) నుండి తూర్పు
మరియు పశ్చిమ దిశలలో గరిష్టంగా ఎన్ని డిగ్రీల వరకు రేఖాంశాలను కొలుస్తారు?
* (A) 45° వరకు
* (B) 90° వరకు
* (C) 180° వరకు
* (D) 360° వరకు
**సమాధానం:** **(C) Up to 180°**
*వివరణ:* తూర్పు వైపు 180° మరియు పశ్చిమ వైపు 180°
వరకు రేఖాంశాలు ఉంటాయి. ఈ రెండు రేఖలు గ్లోబ్ వెనుక భాగంలో ఒకే
రేఖగా కలుస్తాయి.
---
### **ప్రశ్న 74**
అక్షాంశం మరియు రేఖాంశం కలిసి భూమిపై ఒక ప్రదేశానికి సంబంధించి
దేనిని నేరుగా అందిస్తాయి?
* (A) వాతావరణ సమాచారం
* (B) జనాభా సాంద్రత
* (C) ఖచ్చితమైన స్థాన కోఆర్డినేట్లు (Precise coordinates)
* (D) ఆర్థిక స్థితి
**సమాధానం:** **(C) ఖచ్చితమైన స్థాన
కోఆర్డినేట్లు (Precise coordinates)**
*వివరణ:* అక్షాంశ మరియు రేఖాంశ రేఖల ఖండన బిందువు భూమిపై ఉన్న ఏ
ప్రదేశం యొక్క ఖచ్చితమైన భౌగోళిక స్థానాన్ని అయినా తెలుపుతుంది.
---
### **ప్రశ్న 75**
భారతదేశ ప్రధాన భూభాగం దక్షిణ నుండి ఉత్తరానికి ఏ అక్షాంశాల మధ్య
విస్తరించి ఉంది?
* (A) 0° నుండి 20° N
* (B) 8° N నుండి 37° N
* (C) 15° S నుండి 15° N
* (D) 40° N నుండి 60° N
**సమాధానం:** **(B) 8° N నుండి 37°
N**
*వివరణ:* భారతదేశ ప్రధాన భూభాగం దాదాపు 8°4' N నుండి 37°6' N అక్షాంశాల మధ్య విస్తరించి పూర్తిగా
ఉత్తర అర్ధగోళంలో ఉంది.
---
### **ప్రశ్న 76**
భారతదేశం పశ్చిమ నుండి తూర్పునకు ఏ రేఖాంశాల మధ్య విస్తరించి ఉంది?
* (A) 50° E నుండి 80° E
* (B) 68° E నుండి 97° E
* (C) 80° W నుండి 110° W
* (D) 100° E నుండి 130° E
**సమాధానం:** **(B) 68° E నుండి 97°
E**
*వివరణ:* భారతదేశం తూర్పు అర్ధగోళంలో దాదాపు 68°7' E నుండి 97°25' E రేఖాంశాల మధ్య విస్తరించి ఉంది.
---
### **ప్రశ్న 77**
గ్రీన్విచ్ (0° రేఖాంశం) వద్ద మధ్యాహ్నం 12:00 గంటలు అయినప్పుడు, 30° E రేఖాంశం వద్ద స్థానిక సమయం
ఎంత ఉంటుంది?
* (A) ఉదయం 10:00
* (B) ఉదయం 11:00
* (C) మధ్యాహ్నం 1:00
* (D) మధ్యాహ్నం 2:00
**సమాధానం:** **(D) మధ్యాహ్నం 2:00**
*వివరణ:* తూర్పు వైపునకు వెళ్లే కొద్దీ ప్రతి 15° రేఖాంశానికి సమయం 1 గంట చొప్పున పెరుగుతుంది.
కాబట్టి 30° E వద్ద సమయం 2 గంటలు ముందు
ఉంటుంది (మధ్యాహ్నం 2:00).
---
### **ప్రశ్న 78**
గ్రీన్విచ్ ప్రామాణిక కాలం (GMT) తో పోలిస్తే
భారతదేశ ప్రామాణిక కాలం (IST) ఎంత ముందు ఉంటుంది?
* (A) GMT + 4 గంటల 30 నిమిషాలు
* (B) GMT + 5 గంటల 00 నిమిషాలు
* (C) GMT + 5 గంటల 30 నిమిషాలు
* (D) GMT + 6 గంటల 00 నిమిషాలు
**సమాధానం:** **(C) GMT + 5 hours 30 minutes**
*వివరణ:* భారతదేశం గుండా వెళ్లే 82.5° E రేఖాంశం
ఆధారంగా గణిస్తే భారతీయ కాలం గ్రీన్విచ్ సమయం కంటే 5 గంటల 30 నిమిషాలు ముందుంటుంది.
---
### **ప్రశ్న 79**
చాలా దేశాలు తమ సరిహద్దుల్లో ఒకే ప్రామాణిక కాలాన్ని ఎందుకు
పాటిస్తాయి?
* (A) అంతర్జాతీయ ప్రయాణాన్ని సులభతరం చేయడానికి
* (B) రోజువారీ కార్యకలాపాలలో సౌలభ్యం కొరకు (For
convenience in daily activities)
* (C) పటాలను మరింత ఖచ్చితంగా చేయడానికి
* (D) పగటి సమయ మార్పులను సర్దుబాటు చేయడానికి
**సమాధానం:** **(B) రోజువారీ కార్యకలాపాలలో
సౌలభ్యం కొరకు (For convenience in daily activities)**
*వివరణ:* ఒకే దేశంలో వేర్వేరు స్థానిక సమయాలు ఉంటే రైళ్లు, విమానాల వేళలు మరియు ప్రభుత్వ సమాచార ప్రసారాలు అయోమయానికి గురవుతాయి.
దీనిని నివారించడానికి ప్రామాణిక కాలం అవసరం.
---
### **ప్రశ్న 80**
మీరు ఓడలో అంతర్జాతీయ దినరేఖను (International Date Line) తూర్పు వైపు దాటినప్పుడు, మీ క్యాలెండర్ తేదీని ఎలా
మార్చుకోవాలి?
* (A) ఒక రోజు ముందుకు జరపాలి
* (B) ఒక రోజు వెనుకకు జరపాలి (Subtract one full day)
* (C) పన్నెండు గంటలు ముందుకు జరపాలి
* (D) పన్నెండు గంటలు వెనుకకు జరపాలి
**సమాధానం:** **(B) ఒక రోజు వెనుకకు జరపాలి (Subtract
one full day)**
*వివరణ:* అంతర్జాతీయ దినరేఖను పశ్చిమం నుండి తూర్పు వైపు
దాటినప్పుడు ఒక రోజు తగ్గుతుంది, కాబట్టి ఒక రోజును వెనుకకు
జరపాలి (క్యాలెండర్లో నిన్నటి తేదీని మళ్లీ లెక్కించాలి).
---
### **ప్రశ్న 81**
అంతర్జాతీయ దినరేఖ 180° రేఖాంశాన్ని ఖచ్చితంగా
అనుసరించకుండా కొన్ని చోట్ల ఎందుకు వంకరగా తిరిగింది?
* (A) సముద్ర ప్రవాహాలను అనుసరించడానికి
* (B) అగ్నిపర్వత ప్రాంతాలను నివారించడానికి
* (C) దేశాలను విభజించకుండా ఉండటానికి (To avoid dividing
countries)
* (D) అయస్కాంత ధ్రువాలతో సరిపోలడానికి
**సమాధానం:** **(C) దేశాలను విభజించకుండా
ఉండటానికి (To avoid dividing countries)**
*వివరణ:* ఈ రేఖ గ్లోబ్పై ఉన్న కొన్ని ద్వీప సమూహాల గుండా వెళ్తే,
ఒకే దేశంలో ఒకే సమయంలో రెండు వేర్వేరు తేదీలు ఉంటాయి. ఈ అయోమయాన్ని
నివారించడానికి ఆ ద్వీపాల చుట్టూ ఈ రేఖను వంకరగా గీశారు.
---
### **ప్రశ్న 82**
పట భాగాలకు సంబంధించి క్రింది వాటిలో తప్పుగా జతపరచబడిన జతను
గుర్తించండి:
* (A) స్కేలు – దూరాల నిష్పత్తిని చూపుతుంది
* (B) దిశ – ఉత్తర బాణం గుర్తు ద్వారా చూపబడుతుంది
* (C) గుర్తులు – వాస్తవ రూపాలను సూచిస్తాయి
* (D) శీర్షిక (Title) – పటం యొక్క రంగుల
విధానాన్ని సూచిస్తుంది
**సమాధానం:** **(D) శీర్షిక (Title) – పటం యొక్క రంగుల విధానాన్ని సూచిస్తుంది**
*వివరణ:* పటం యొక్క శీర్షిక (Title) ఆ పటం
దేనిని తెలియజేస్తుందో వివరిస్తుంది (ఉదాహరణకు: భారతదేశ రాజకీయ పటం). రంగుల వివరణ
ఇండెక్స్ లేదా లెజెండ్లో ఉంటుంది.
---
### **ప్రశ్న 83**
భూమధ్యరేఖ చుట్టూ వేడి వాతావరణం ఉండే ప్రాంతాన్ని ఏ మండలం అని
పిలుస్తారు?
* (A) సమశీతోష్ణ మండలం (Temperate)
* (B) శీతల మండలం (Frigid)
* (C) ఉష్ణ మండలం (Torrid zone)
* (D) ధ్రువ మండలం (Polar)
**సమాధానం:** **(C) ఉష్ణ మండలం (Torrid
zone)**
*వివరణ:* భూమధ్యరేఖకు ఇరువైపులా కర్కట మరియు మకర రేఖల మధ్య ఉన్న
ప్రాంతాన్ని ఉష్ణ మండలం అంటారు, ఎందుకంటే ఇక్కడ సూర్యుని
వేడి నిరంతరం ఎక్కువగా ఉంటుంది.
---
### **ప్రశ్న 84**
చాలా పెద్ద దేశాలకు రేఖాంశాల ఆధారంగా 'స్థానిక
సమయం' పాటించడం ఎందుకు ఇబ్బందికరంగా మారుతుంది?
* (A) ఇది సూర్యాస్తమయ సమయాలను మారుస్తుంది
* (B) ఇది గడియారాల రూపకల్పనను క్లిష్టతరం చేస్తుంది
* (C) ఇది అనేక సమయ మండలాలను సృష్టిస్తుంది (It creates many
time zones)
* (D) ఇది కాలాలతో పాటు మారుతుంది
**సమాధానం:** **(C) ఇది అనేక సమయ మండలాలను
సృష్టిస్తుంది (It creates many time zones)**
*వివరణ:* వెడల్పు ఎక్కువగా ఉన్న దేశాలలో స్థానిక సమయాలను మాత్రమే
పాటిస్తే, దేశంలోని వేర్వేరు నగరాలలో వేర్వేరు సమయాలు ఉంటాయి,
దీనివల్ల రవాణా మరియు కమ్యూనికేషన్ చాలా కష్టమవుతుంది.
---
### **ప్రశ్న 85**
క్రింది వాతావరణ మండలాలు మరియు వాటి స్థానాలలో తప్పుగా జతపరచబడిన
దానిని గుర్తించండి:
* (A) ఉష్ణ మండలం (Torrid Zone) – భూమధ్యరేఖ
వద్ద
* (B) సమశీతోష్ణ మండలం (Temperate Zone) – మధ్య
అక్షాంశాల వద్ద
* (C) శీతల మండలం (Frigid Zone) – ధ్రువాల
వద్ద
* (D) ఉష్ణ మండలం (Torrid Zone) – ధ్రువాల
వద్ద
**సమాధానం:** **(D) ఉష్ణ మండలం (Torrid
Zone) – ధ్రువాల వద్ద**
*వివరణ:* ధ్రువాల వద్ద అత్యంత శీతల వాతావరణం (Frigid zone) ఉంటుంది, ఉష్ణ మండలం కాదు.
---
### **ప్రశ్న 86**
సమయానికి సంబంధించి క్రింది వాక్యాలను పరిశీలించండి:
*1. ప్రతి 15° రేఖాంశం ఒక గంట సమయ
వ్యత్యాసానికి సమానం.*
*2. గ్రీన్విచ్ రేఖ నుండి తూర్పు వైపు ప్రయాణిస్తే స్థానిక సమయం
వెనుకబడి ఉంటుంది.*
*3. భారతీయ ప్రామాణిక కాలం గ్రీన్విచ్ ప్రామాణిక కాలం కంటే
ముందుంటుంది.*
పైన పేర్కొన్న వాటిలో ఏవి సరైనవి?
* (A) 1 మాత్రమే
* (B) 1 మరియు 3 మాత్రమే
* (C) 2 এবং 3
మాత్రమే
* (D) 1, 2 మరియు 3
**సమాధానం:** **(B) 1 మరియు 3 మాత్రమే**
*వివరణ:* ఒకటో వాక్యం సరైనది (15° = 1 గంట).
రెండో వాక్యం తప్పు, ఎందుకంటే తూర్పు వైపు వెళ్తే సమయం
ముందుకు ఉంటుంది (కలుపుకోవాలి). మూడో వాక్యం సరైనది, ఎందుకంటే
భారతదేశం తూర్పున ఉంది కాబట్టి సమయం ముందుంటుంది.
---
### **ప్రశ్న 87**
పటంలో ఉపయోగించిన వివిధ గుర్తులు దేనిని సూచిస్తాయో తెలియజేసే
భాగాన్ని ఏమంటారు?
* (A) స్కేలు (Scale)
* (B) శీర్షిక (Title)
* (C) లెజెండ్ / సూచిక (Legend)
* (D) గ్రిడ్ (Grid)
**సమాధానం:** **(C) లెజెండ్ / సూచిక (Legend)**
*వివరణ:* లెజెండ్ లేదా కీ అనేది పటంలో ఉపయోగించిన గుర్తులు, రంగులు మరియు చిహ్నాల అర్థాన్ని వివరిస్తుంది.
---
### **ప్రశ్న 88**
క్రింది గ్రూప్-A ని గ్రూప్-B తో సరిగ్గా జతపరచండి:
**గ్రూప్-A**
1. నైసర్గిక పటం (Physical Map)
2. విషయ నిర్దేశిత పటం (Thematic Map)
3. రాజకీయ పటం (Political Map)
4. అట్లాస్ (Atlas)
**గ్రూప్-B**
A. దేశాలు, రాష్ట్రాలను చూపుతుంది
B. పటాల సంకలనం (పుస్తకం)
C. సహజ స్వరూపాలను చూపుతుంది
D. నిర్దిష్ట సమాచారాన్ని ఇస్తుంది
* ఐచ్ఛికాలు:
* (A) 1-C, 2-D, 3-A, 4-B
* (B) 1-A, 2-B, 3-D, 4-C
* (C) 1-C, 2-A, 3-D, 4-B
* (D) 1-D, 2-C, 3-B, 4-A
**సమాధానం:** **(A) 1-C, 2-D, 3-A, 4-B**
*వివరణ:* నైసర్గిక పటం సహజ సిద్ధమైన పర్వతాలు, నదులను చూపుతుంది (1-C). విషయ నిర్దేశిత పటం రోడ్లు,
అడవులు వంటి నిర్దిష్ట అంశాలను చూపుతుంది (2-D). రాజకీయ పటం సరిహద్దులు, రాష్ట్రాలు, రాజధానులను చూపుతుంది (3-A). అట్లాస్ అనేది పటాల
పుస్తకం (4-B).
---
### **ప్రశ్న 89**
క్రింది గ్రూప్-A ని గ్రూప్-B తో సరిగ్గా జతపరచండి:
**గ్రూప్-A**
1. స్కేలు (Scale)
2. ప్రధాన దిశలు (Cardinal Directions)
3. మధ్యస్థ దిశలు (Intermediate Directions)
4. ఉత్తర రేఖ (North Line)
**గ్రూప్-B**
A. ఉత్తర, దక్షిణ, తూర్పు,
పశ్చిమ
B. పటంలో ఉత్తర దిశను సూచించే రేఖ
C. పటం దూరానికి మరియు భూమి దూరానికి గల నిష్పత్తి
D. ఈశాన్యం, నైరుతి
* ఐచ్ఛికాలు:
* (A) 1-C, 2-A, 3-D, 4-B
* (B) 1-B, 2-D, 3-A, 4-C
* (C) 1-D, 2-A, 3-B, 4-D
* (D) 1-C, 2-B, 3-D, 4-A
**సమాధానం:** **(A) 1-C, 2-A, 3-D, 4-B**
*వివరణ:* స్కేలు అనగా దూరాల నిష్పత్తి (1-C). ప్రధాన
దిశలు ఉత్తర, దక్షిణ, తూర్పు, పశ్చిమ (2-A). మధ్యస్థ దిశలు ఈశాన్యం, నైరుతి వంటి మూలలు (3-D). ఉత్తర రేఖ పటంలో పైకి చూపే
బాణం గుర్తు (4-B).
---
### **ప్రశ్న 90**
క్రింది గ్రూప్-A ని గ్రూప్-B తో సరిగ్గా జతపరచండి:
**గ్రూప్-A**
1. భూమధ్యరేఖ (Equator)
2. ప్రధాన మధ్యాహ్న రేఖ (Prime Meridian)
3. అక్షాంశ సమాంతర రేఖలు
4. దక్షిణ ధ్రువం (South Pole)
**గ్రూప్-B**
A. S90°
B. తూర్పు-పశ్చిమంగా గీయబడిన ఊహా రేఖలు
C. 0° రేఖాంశం
D. 0° అక్షాంశం, అతిపెద్ద వృత్తం
* ఐచ్ఛికాలు:
* (A) 1-B, 2-A, 3-D, 4-C
* (B) 1-D, 2-C, 3-B, 4-A
* (C) 1-A, 2-D, 3-C, 4-B
* (D) 1-D, 2-B, 3-A, 4-C
**సమాధానం:** **(B) 1-D, 2-C, 3-B, 4-A**
*వివరణ:* భూమధ్యరేఖ 0° అక్షాంశం మరియు
అతిపెద్ద వృత్తం (1-D). ప్రధాన మధ్యాహ్న రేఖ 0° రేఖాంశం (2-C). అక్షాంశ సమాంతర రేఖలు
తూర్పు-పశ్చిమంగా ఉంటాయి (3-B). దక్షిణ ధ్రువం S 90° వద్ద ఉంటుంది (4-A).
---
---
